İDARİ YARGI HAKİMLİĞİ

A- NİÇİN İDARİ YARGI HAKİMLİĞİ
İdarenin eylem ve işlemlerinden "menfaati ihlal edilen" ya da "hak kaynına uğrayan" kimse, yetkili yargı yerine başvurarak idari işlemin iptalini ya da karşılaştığı haksızlığın giderilmesini isteyebilir. İdari yargıda görev yapan hakimler, kişilerle yürütme ve idare arasındaki ilişkileri düzenleyen mevzuatın uygulanmasından doğan uyuşmazlıkları karara bağlamakla görevlidirler. Bu bağlamda idari yargı hakiminin, hukuki bilgi ve uzmanlık oluşumunda kamu hizmetleri alanında da deneyim sahibi olması gerekmektedir.
İdari yargı hakimleri, ilk derece mahkemelerinde görev yapanlar ve Danıştay’da görev yapanlar olarak iki ana grubu ayrılır;
• İlk Derece Mahkemelerinde Görev Yapan Hakimler; Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinde görev alırlar.
• Danıştay Tetkik Hakimleri; Tetkik Hakimleri 5 yıl meslekte hizmet etmiş ve olumlu sicil almış olanlar arasından HSYK tarafından atanırlar.
Hakim statüsünü taşımak, adaleti bilmek, uygulamak ve hakkaniyetle dağıtmak, toplumda itibar görmek, görev yerlerinin il merkezlerinde olması mesleğin önemli tercih sebeplerindendir.

B- İDARİ HAKİMLERİN ÖZLÜK HAKLARI
Adalet Bakanlığı tarafından hakim ve savcılara sağlanan lojman ve diğer sosyal hak ve yardımlarda yararlanırlar. Ayrıca hakimler ve savcılar azlolunamazlar. Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması nedeniyle de olsa aylık ve ödeneklerinden ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye sevkedilemezler.

İdari Yargı Hakim adayının maaşı ortalama 2550 TL,
İdari Yargı Hakiminin maaşı ortalama 3100 TL,
1.derece kadrolu İdari Yargı Hakiminin maaşı 5550 TL dir.

C- İDARİ HAKİMLERİN GÖREV VE YETKİLERİ
İdari yargıda görev yapan hakimler, kişilerle yürütme ve idare arasındaki ilişkileri düzenleyen idare hukuku ve vergi hukuku mevzuatının uygulanmasından doğan uyuşmazlıkları karara bağlamakla görevlidirler

D- ÇALIŞMA DÜZENLERİ
İdare mahkemeleri sadece il merkezlerinde bulunduklarından, idari hakimlerinde çalışma yerleri il merkezleridir.
Mesai saatleri yönünden Devlet Memurları Kanunu’ ndaki hükümlere tabidirler. Farklı olarak gerekli hallerde hafta sonu ve tatil günlerinde nöbet tutarlar.
İdare mahkemelerinde davalar genellikle dosya üzerinden görülür. Duruşmalı davalar nadiren gerçekleşir. Bu nedenle, İdari Yargı Hakimleri genellikle mesailerini masa başında dosya incelemesi yaparak geçirirler.

E- İDARİ YARGI HAKİMLERİNE SAĞLANAN YURTDIŞI İMKANLARI
Bilgi ve görgülerini artırmak, meslekleriyle ilgili araştırma yapmak, kurs ve öğrenim görmek üzere seçilen ya da iç veya dış burstan yararlanan hâkim ve savcılar iki yılı; uluslararası kuruluşlarda ya da yargı organlarında çalışmak üzere görevlendirilenler ise üç yılı aşmamak üzere Adalet Bakanlığınca yurt dışına gönderilebilirler. Bu süreler, gerekirse en çok bir katına kadar uzatılabilir.
Bakanlık merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında görevli olanlar dışındaki hâkim ve savcılar için Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun görüşü alınır.
Bu surette yurt dışına gidip üç aydan fazla yurt dışında kalanlar, yurda dönüp mesleğe başladıktan sonra beş yıl süre ile mecburî hizmet yapmak zorundadırlar. Mecburî hizmet yapmadan görevden ayrılmak isteyenler, yurt dışında kaldıkları sürede kendilerine ödenen aylık, ödenek, tazminatlar ile her türlü ödemelerin, mecburî hizmetin eksik kalan kısmı ile orantılı miktarını iki kat olarak ödemekle yükümlüdürler.

F- İDARİ YARGI HAKİMLİĞİ GİRİŞ SINAVI
İdari hakimlik sınavına girebilmek için KPSS sınavına girmek bir ön koşul değildir. İdari Hakimlik Sınav ilanındaki şartlara sahip olan kişiler sınava katılabilirler. Sınav ÖSYM tarafından merkezi sınavla gerçekleştirilmektedir.
Sınava katılmak isteyenlerin taşıması gereken şartlar şunlardır.
a)Türk vatandaşı olmak,
b)Hukuk Fakültesinden mezun olmak veya yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarı belgesi almış bulunmak, hukuk fakültesinden mezun olanlar dışından alınacak adaylar bakımından her dönemde alınacak aday sayısının yüzde yirmisini geçmemek üzere ihtiyaç oranında hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idarî bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış veya bunlara denkliği kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olmak,
c)Kamu haklarından yasaklı olmamak,
d)Askerlik durumu itibariyle askerlikle ilgisi bulunmamak veya muvazzaflık hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedeğe geçirilmiş olmak,
e)Hâkimlik ve savcılık görevlerini sürekli olarak yurdun her yerinde yapmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı veya sakatlığı, alışılmışın dışında çevrenin yadırgayacağı şekilde konuşma ve organlarının hareketini kontrol zorluğu çekmek gibi özürlü durumları bulunmamak,
f)Taksirli suçlar hariç olmak üzere, üç aydan fazla hapis veya affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilâs, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı bir suçtan veya kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak veya bu suçlardan veya taksirli suçlar hariç olmak üzere üç aydan fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir fiilden dolayı soruşturma veya kovuşturma altında olmamak,
g)Hâkimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak.
h) Hukuk alanında doktora yapmış olanlar yazılı sınavdan muaf olup, sadece mülâkata tâbi tutulacaklardır.
h) Sınav başvuru formunu eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurmak, istenen tüm evrakları zamanında teslim etmek.

SINAV KONULARI
Yapılacak olan yazılı yarışma sınavında adaylara Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi ile Alan Bilgisi Testi uygulanacaktır.
Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi : Türkçe, Matematik, Türk Kültür ve Medeniyetleri, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi ve Temel Yurttaşlık Bilgisi ile ilgili çoktan seçmeli sorulardan,

Alan Bilgisi Testi : Anayasa Hukuku, İdare Hukuku, İdari Yargılama Usulü, Hukuk Yargılama Usulü, Borçlar Hukuku (Genel Hükümler), Medeni Hukuk, Ceza Hukuku (Genel Hükümler), Vergi Hukuku, Vergi Usul Hukuku ve Maliye-Ekonomi ile ilgili çoktan seçmeli sorulardan oluşacaktır.

11-Hukuk alanında doktora yapmış olanlar yazılı sınavdan muaf olup, sadece mülâkata tâbi tutulacaklardır. Bu nedenle başvuruları elektronik ortamda alınmayacaktır. Bu kişilerin başvuru formuyla birlikte 5 inci maddenin (c) bendinde geçen fakültelerden mezun olduğunu ve hukuk alanında doktora yaptığını gösteren diploma suretini ve ilanın 12 inci maddesine göre mülâkata katılmaya hak kazanan adaylardan istenen belgeleri başvuru tarihleri olan 06 Eylül 2010-28 Eylül 2010 tarihleri arasında, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Mesleğe Kabul ve Hâkim Adaylığı Şube Müdürlüğüne vermeleri ya da masrafını ödemek şartıyla mahalli Cumhuriyet başsavcılığı veya bölge idare mahkemesi başkanlıkları aracılığıyla göndermeleri gerekmektedir.

DEĞERLEMENDİRME
Sınavda yanlış cevaplar, doğru cevapları götürmemektedir.
Genel kültür – genel yetenek testi 40 soru, alan bilgisi testi 100 sorudan oluşmaktadır.
40 soruluk genel kültür - genel yetenek testi 0,50 ile, 100 soruluk alan bilgisi testi ise 0,80 puan ile çarpılmakta tüm sorular doğru yapıldığında 20 puan genel yetenek - genel kültür, 80 puan da alan bilgisi testinden elde edildiğinde toplamda 100 puana ulaşılmaktadır.
Hesaplamada standart sapma söz konusu olmayıp, yazılı sınavda ham puan üzerinden 70 puan ve üzeri puan alanlar sınavda başarılı sayılmaktadırlar.
Alınacak kişi sayısının en çok iki katı mülakata çağrılmaktadır. Bu durumda yazılı puanları en yüksek puanı alan adaydan başlayarak sıralanmakta, mülakata çağrılacak kişi sayısının iki katı kadar kişi haricindeki kişiler yazılı sınavda başarılı olsalar dahi mülakata çağrılmaya hak kazanamamaktadırlar. Alınacak kişi sayısının iki katından daha az kişi yazılı sınavda 70 puanın üzerinde puan almışsa, bu kişilerin tamamı mülakata çağrılmaktadırlar.

G- İDARİ YARGI HAKİM ADAYLIĞI SÜRECİ
Meslek öncesi eğitimin verildiği hukuk, siyasal bilgiler ve iktisadi – idari bilimler fakültelerinde lisans öğrenimi aşamasında, kamu hukukçusu olarak uzmanlaşma sağlanamaması nedeniyle, kamu hukukçusunun (özellikle idare hukukçusunun) eğitiminde mesleki staj büyük önem kazanmaktadır.
Hakimler ve Savcılar Kanunu hükümlerine göre adli ve idari yargıda hakim ve savcı adaylığına atananlar, Eğitim Merkezine kabul edilirler. Adaylar, Eğitim Merkezinde yatılı olarak kalabilirler.
Meslek öncesi eğitim süresi iki yıldır. Bu süre üç dönemi kapsar:
1. Hazırlık eğitimi dönemi, üç ay sürelidir. Hazırlık eğitimi, Eğitim Merkezinde yapılır. Bu dönemde, adaylara hukuk uygulamasının genel ve temel kavramları verilir. Adalet hizmetleri ve yargı ile ilgili metinleri yazma yöntem ve kuralları öğretilir. Belli konularda konferanslar düzenlenir. Adayların, meslek ahlakı açısından yetiştirilmeleri sağlanır ve uygulamada görülen sorunlar anlatılır.
2. Staj dönemi onsekiz ay sürelidir. İdari yargı hakim adaylarına bu dönemin 6 ayı Danıştay’da; 6 ayı il valiliklerinde (bu sürenin 1 ayı belediyelerde); 6 ayı bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde (bu sürenin iki ay onbeş günü idare mahkemesinde, iki ay onbeş günü vergi mahkemesinde ve bir ayı bölge idare mahkemesinde olmak üzere) tamamlatılır.
3. Son eğitim dönemi, üç ay sürelidir. Son dönem de ilk dönem gibi Eğitim Merkezinde geçer. Bu dönemde adaylara toplu olarak, ilk iki dönemde kazandıkları bilgilerin tartışma ve uygulaması kur-pratik şeklinde yaptırılır.

H- İDARİ YARGI HAKİMLİĞİNE ATANMA
Eğitim sonunda adaylar, eğitim süresi içinde kendilerine öğretilen konularla ilgili bir yeterlik sınavına alınırlar. Sınavla ilgili hususlar Kanunun verdiği yetki uyarınca Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Sınav, hazırlık ve son eğitim dönemlerinde programa alınan konular esas alınarak, öğretim görevlilerince hazırlanır. Sınav sonunda 100 üzerinden 60 ve daha yukarı puan alan adaylar başarılı kabul edilir. Eğitim sonu sınavında başarılı olan adayların mesleğe kabulleri ile atamaları, Hakim ve Savcılar Kanunu hükümlerine göre yapılır.